Chọn ngành hay chọn trường đại học? Lời khuyên cho phụ huynh có con xét tuyển 2026

Chọn ngành hay chọn trường đại học là câu hỏi khiến rất nhiều phụ huynh có con lớp 12 băn khoăn trong mùa xét tuyển. Mỗi mùa tuyển sinh, nhiều gia đình lại bước vào một “kỳ thi thứ hai”: kỳ thi của sự lựa chọn.

Chọn trường nào? Chọn ngành gì? Đăng ký nguyện vọng ra sao? Nên xét học bạ hay xét điểm thi? Có nên chọn trường “oách” cho nở mày nở mặt? Có nên theo ngành đang hot? Con gái nên học ngành gì cho ổn định? Học khối A, khối C, khối D thì nên chọn trường đại học nào?

Đằng sau mỗi câu hỏi ấy là rất nhiều kỳ vọng, lo lắng và cả áp lực so sánh. Không ít phụ huynh nhìn sang con nhà hàng xóm, con người quen, con đồng nghiệp rồi vô tình đặt lên vai con mình một chiếc áo quá rộng: phải vào trường danh tiếng, phải chọn ngành nghe sang, phải học theo điều người lớn cho là “có tương lai”.

Nhưng đại học không phải là tấm huy chương để gia đình đem ra so sánh. Đại học là nơi con sẽ học tập, trưởng thành, hình thành năng lực nghề nghiệp và chuẩn bị cho cuộc sống tự lập sau này.

Sai lầm lớn nhất không phải là chọn một trường chưa đủ nổi tiếng. Sai lầm lớn nhất là chọn một ngành con không hiểu, không hợp và không thể theo đuổi đến cùng.

Năm 2026, thí sinh đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học từ ngày 2/7 đến 17h ngày 14/7 trên hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT. Đây là giai đoạn rất quantrọng, bởi thứ tự nguyện vọng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả trúng tuyển của thí sinh.

Vậy học sinh xét tuyển đại học 2026 nên ưu tiên chọn ngành hay chọn trường? Phụ huynh nên đồng hành với con như thế nào để không biến việc chọn đại học thành một cuộc chạy đua vì sĩ diện?

Trước khi đi vào phân tích chi tiết, phụ huynh có thể xem video ngắn dưới đây để nắm nhanh tinh thần chính của bài viết: khi xét tuyển đại học, học sinh nên bắt đầu từ ngành học, hướng nghề phù hợp, sau đó mới chọn trường và xếp nguyện vọng. Điều quan trọng nhất là không chọn vì sĩ diện, không chọn theo đám đông, mà chọn bằng sự hiểu biết về năng lực và tương lai của con.

Vì sao câu hỏi “chọn ngành hay chọn trường đại học” lại quan trọng?

Nhiều gia đình bắt đầu mùa xét tuyển bằng câu hỏi: “Con được bao nhiêu điểm thì vào được trường nào?” Câu hỏi này không sai, nhưng chưa đủ.

Trước khi hỏi con vào được trường nào, phụ huynh nên cùng con trả lời một câu hỏi quan trọng hơn:

Con phù hợp với hướng nghề nào?

Trường đại học quyết định môi trường học tập. Nhưng ngành học mới là thứ gắn bó trực tiếp với con trong nhiều năm: con sẽ học những môn gì, rèn những năng lực nào, thực tập ở đâu, ra trường làm việc trong lĩnh vực nào, có tiếp tục phát triển lâu dài được không.

Một trường danh tiếng có thể giúp con có môi trường tốt, thầy cô tốt, bạn bè giỏi và mạng lưới cơ hội rộng hơn. Nhưng nếu ngành học không phù hợp, chính danh tiếng ấy cũng không cứu được sự chán nản, đuối sức và mất phương hướng của người học.

Ngược lại, một trường không quá ồn ào về tên tuổi nhưng có ngành học phù hợp, chương trình đào tạo nghiêm túc, cơ hội thực tập rõ ràng, học phí vừa sức, môi trường phù hợp với tính cách và năng lực của con vẫn có thể là lựa chọn rất tốt.

Vì vậy, câu trả lời cân bằng nhất là:

Hãy chọn ngành/hướng nghề trước, sau đó chọn trường tốt nhất trong khả năng điểm số, tài chính và điều kiện gia đình.

Nên ưu tiên chọn ngành nghề phù hợp với sở thích, năng lực và sức bền học tập

Một trong những điều quan trọng nhất khi hướng nghiệp là học sinh phải hiểu mình trước khi chọn ngành.

Con thích làm việc với con người, con số, ngôn ngữ, máy móc, dữ liệu, pháp luật, giáo dục, kinh doanh hay công nghệ? Con có năng lực nổi bật ở môn học nào? Con chịu được áp lực kiểu nào? Con có thích nghiên cứu sâu, giao tiếp nhiều, làm việc sáng tạo, làm việc kỹ thuật hay làm việc theo quy trình chặt chẽ?

Không nên chọn ngành chỉ vì ngành đó đang “hot”. Cũng không nên chọn ngành chỉ vì người lớn nói “ngành này dễ xin việc”. Một ngành có thể rất tốt với người này nhưng lại không phù hợp với người khác.

PGS.TS Nguyễn Phú Khánh, Phó Giám đốc Đại học Phenikaa, cũng khuyến nghị thí sinh không nên chọn ngành chỉ vì xu hướng hay mức độ “phủ sóng truyền thông”, mà cần hiểu đúng năng lực, sở thích và trang bị các kỹ năng cốt lõi để thích ứng với thay đổi trong tương lai.

Điều này rất đáng để phụ huynh suy nghĩ. Bởi nhiều em học sinh hiện nay chọn ngành theo TikTok, theo lời rủ của bạn bè, theo danh tiếng của trường, theo sự kỳ vọng của cha mẹ, nhưng lại không thật sự hiểu ngành đó học gì và ra trường làm gì.

Ngành học không phải là cái tên để khoe trong ngày nhập học. Ngành học là con đường con phải đi từng ngày trong nhiều năm sau đó.

Đừng chọn trường vì sĩ diện: con học cho tương lai của con, không học cho ánh nhìn của người khác

Ở nhiều địa phương, trong đó có khu vực Hàm Rồng và vùng lân cận, tâm lý so sánh trong học hành vẫn còn khá nặng. Nhiều phụ huynh không chỉ lo con học gì, mà còn lo người khác nghĩ gì.

Con nhà kia vào quân đội. Con nhà nọ vào công an. Nhà bên cạnh có con đỗ sư phạm. Một em trong họ vào trường top. Thế là vô hình trung, đứa trẻ bị kéo vào một cuộc đua không hẳn xuất phát từ năng lực và nguyện vọng của chính mình.

Tâm lý ấy rất nguy hiểm.

Học đại học không phải để thắng một cuộc so kè làng xóm. Học đại học là để con có nghề nghiệp, có năng lực tự lập, có khả năng sống tốt và phát triển lâu dài.

Nếu chỉ vì một cái tên nghe “oách” mà ép con chọn ngành không phù hợp, phụ huynh có thể vô tình đẩy con vào một hành trình rất mệt mỏi. Con có thể vào được trường, nhưng không học nổi ngành. Con có thể đỗ đại học, nhưng không tìm thấy động lực học tập. Con có thể bắt đầu bằng niềm vui của gia đình, nhưng kết thúc bằng sự chán nản của chính mình.

Đừng để con chọn đại học vì sĩ diện của người lớn. Hãy giúp con chọn tương lai bằng sự hiểu biết, năng lực thật và một lộ trình chuẩn bị nghiêm túc.

Quan điểm này cũng trùng với khuyến cáo được Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh trong mùa xét tuyển: chọn đúng ngành quan trọng hơn việc đỗ vào một trường nào đó chỉ vì tâm lý đám đông hoặc sĩ diện.

Một bài học đáng suy ngẫm từ thực tế địa phương

Thực tế ở nhiều gia đình cho thấy, có những học sinh chọn trường chủ yếu vì nghe tên trường “rất oách”. Có em từng đặt mục tiêu vào một trường kỹ thuật hàng đầu, nhưng lại chưa chuẩn bị đủ lợi thế về ngoại ngữ, chứng chỉ và chiến lược xét tuyển. Sau đó, em trúng tuyển một trường khác cũng có ngành đào tạo nghiêm túc, cơ hội nghề nghiệp rõ ràng.

Nhưng vì tâm lý không thật sự trân trọng lựa chọn này, em học một thời gian rồi bỏ dở để đi theo một hướng khác nhiều rủi ro hơn. Khi thay đổi hướng đi giữa chừng, nhất là trong môi trường xa lạ, không có nhiều điểm tựa, vừa phải học ngôn ngữ mới, vừa phải làm thêm, vừa phải tìm cơ hội vào đại học, áp lực sẽ lớn hơn rất nhiều.

Câu chuyện này không phải để phán xét một lựa chọn cá nhân. Nó chỉ nhắc phụ huynh và học sinh một điều quan trọng: đừng chọn đại học bằng sự hào nhoáng bên ngoài.

Một trường đại học không nên bị xem nhẹ chỉ vì cái tên không hợp “gu” của đám đông. Đại học Giao thông vận tải không có nghĩa là “học để lái xe”. Đại học Nông nghiệp không có nghĩa là “học để làm ruộng” theo cách hiểu đơn giản. Mỗi trường đại học đều có nhiều ngành đào tạo, nhiều hướng nghề nghiệp và nhiều cơ hội phát triển khác nhau.

Điều phụ huynh cần làm không phải là hỏi người khác xem trường nào nghe sang hơn, mà là cùng con tìm hiểu thật kỹ: ngành đó học gì, ra trường làm gì, có phù hợp với năng lực của con không, con có đủ động lực để theo đuổi đến cùng không.

Một lựa chọn đại học đúng không cần làm vừa lòng đám đông. Nó cần phù hợp với chính người sẽ học, sẽ sống và sẽ làm nghề bằng lựa chọn ấy.

Nghị định 179/2026/NĐ-CP: Tín hiệu mới khi chọn ngành đại học cho con

Một điểm rất mới mà nhiều phụ huynh có thể chưa kịp cập nhật là Nghị định 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Nghị định 179/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 20/5/2026, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026, quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Phụ huynh có thể xem các điều kiện, nhóm đối tượng và ý nghĩa định hướng nghề nghiệp của chính sách này trong bài Nghị định 179/2026/NĐ-CP: Chính sách học bổng cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Trong bản Nghị định, chính sách học bổng được áp dụng cho người học các chương trình đào tạo thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Văn bản cũng nêu chính sách áp dụng cho đối tượng tuyển sinh từ năm 2025 trở đi, thời điểm cấp học bổng tính từ ngày 01/9/2026.

Điểm đáng chú ý là danh mục nhóm ngành được hưởng chính sách học bổng có nhiều lĩnh vực mà trước đây một số phụ huynh ít quan tâm hoặc thậm chí xem là “khô”, “khó”, “không oách”, như Toán học, Thống kê, Khoa học vật chất, Sinh học, Công nghệ thông tin, Máy tính, Kỹ thuật cơ khí, Kỹ thuật điện – điện tử – viễn thông, Kỹ thuật hóa học, vật liệu, môi trường, Vật lý kỹ thuật, Xây dựng và một số nhóm ngành kỹ thuật khác.

Điều này cho thấy một tín hiệu rất quan trọng: Nhà nước đang khuyến khích người học đi vào những lĩnh vực nền tảng và chiến lược cho tương lai.

Trong bối cảnh AI, dữ liệu, bán dẫn, tự động hóa, vật liệu mới, công nghệ sinh học, kinh tế số và chuyển đổi số phát triển mạnh, nhiều ngành từng bị xem là ít hấp dẫn lại đang trở thành nền móng cho những lĩnh vực rất quan trọng.

Vì vậy, phụ huynh không nên chỉ nhìn đại học bằng vài cái tên quen thuộc. Cũng không nên chỉ nghĩ rằng vào quân đội, công an, sư phạm mới là “đường chắc chắn”, còn các trường kỹ thuật, nông nghiệp, giao thông, xây dựng, khoa học cơ bản là “không đáng học”.

Chính sách mới đang gửi đi một thông điệp rất rõ: tương lai không chỉ thuộc về những ngành nghe sang, mà thuộc về những người có năng lực thật trong các lĩnh vực đất nước đang cần.

Tuy nhiên, phụ huynh cũng cần hiểu đúng. Chính sách học bổng không có nghĩa là mọi sinh viên học các ngành này đều tự động được nhận. Nghị định quy định tiêu chuẩn cụ thể về đối tượng, chương trình đào tạo, kết quả tuyển sinh và điều kiện duy trì học bổng trong quá trình học.

Vì vậy, thông tin này không nên được hiểu là lời khuyên “chạy theo học bổng”. Nó nên được hiểu là một tín hiệu định hướng: các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đang có vị trí rất quan trọng trong giai đoạn tới.

Trong thời đại AI, khoa học cơ bản và ngành liên ngành không hề lỗi thời

Khi trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, nhiều phụ huynh và học sinh dễ bị cuốn vào những từ khóa thời thượng: AI, dữ liệu, bán dẫn, công nghệ số, robot, tự động hóa. Những lĩnh vực này đúng là có triển vọng, nhưng điều đó không có nghĩa là các ngành khoa học cơ bản trở nên kém giá trị.

Ngược lại, AI không tự nhiên xuất hiện. AI được xây dựng trên nền tảng Toán học, Thống kê, Khoa học máy tính, xác suất, logic, dữ liệu, thuật toán. Công nghệ bán dẫn cần nền tảng Vật lý, Hóa học, vật liệu, kỹ thuật điện tử. Công nghệ sinh học cần Sinh học, Hóa học, dữ liệu. Kinh tế số cần Toán, thống kê, công nghệ, tài chính và năng lực phân tích.

Nói cách khác, nhiều ngành “nền” không hề cũ. Chúng chỉ đang bước vào một giai đoạn mới, nơi người học cần biết kết hợp kiến thức chuyên môn với công nghệ, ngoại ngữ, tư duy liên ngành và khả năng tự học.

Xu hướng liên ngành ngày càng rõ. Công nghệ có thể kết hợp với y tế. Kinh tế có thể kết hợp với dữ liệu. Ngoại ngữ có thể kết hợp với truyền thông, thương mại quốc tế, luật, du lịch, giáo dục, công nghệ. Kỹ thuật có thể kết hợp với AI, tự động hóa, quản trị sản xuất, logistics.

Vì vậy, khi chọn ngành, học sinh không nên chỉ hỏi: “Ngành này có hot không?” mà nên hỏi:

Ngành này có phù hợp với năng lực của con không?

Con có đủ nền tảng để học lâu dài không?
Ngành này có thể mở rộng sang những lĩnh vực nào trong tương lai?
Con có thể kết hợp ngành này với tiếng Anh, công nghệ, dữ liệu hoặc kỹ năng mềm không?

Trong thời đại biến động, ngành học tốt không chỉ là ngành có việc làm hôm nay. Ngành học tốt là ngành giúp người học có nền tảng để thích ứng với ngày mai.

Chọn trường đại học theo khối A, khối C, khối D: đừng chỉ nhìn vào tổ hợp môn

Nhiều phụ huynh tìm kiếm “tư vấn chọn trường Đại học khối A”, “tư vấn chọn trường Đại học khối C”, “tư vấn chọn trường Đại học khối D”. Đây là nhu cầu rất thực tế, nhưng nếu chỉ chọn ngành theo tổ hợp môn thì vẫn chưa đủ.

Khối A không chỉ dẫn đến kỹ thuật. Học sinh khối A có thể cân nhắc công nghệ thông tin, khoa học dữ liệu, kỹ thuật điện – điện tử, tự động hóa, cơ khí, xây dựng, logistics, tài chính, kinh tế, quản trị chuỗi cung ứng, thống kê, toán ứng dụng.

Khối C không chỉ có sư phạm, luật hay báo chí. Học sinh khối C có thể tìm hiểu thêm về truyền thông, quan hệ công chúng, quản trị nhân lực, công tác xã hội, quản lý nhà nước, văn hóa, du lịch, tâm lý học, luật kinh tế, quan hệ quốc tế tùy theo tổ hợp xét tuyển từng trường.

Khối D có lợi thế rất rõ về ngoại ngữ. Học sinh khối D có thể cân nhắc ngôn ngữ Anh, sư phạm Anh, kinh doanh quốc tế, marketing, truyền thông, du lịch – khách sạn, logistics, luật, quan hệ quốc tế, thương mại điện tử, tài chính, quản trị kinh doanh.

Riêng với học sinh khối D, tiếng Anh không chỉ là môn xét tuyển. Nếu được chuẩn bị tốt, tiếng Anh có thể trở thành năng lực lõi giúp các em học đại học thuận lợi hơn, đọc tài liệu tốt hơn, tự học tốt hơn và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau này.

Đây cũng là lý do Minalis luôn khuyến khích học sinh THCS và THPT học tiếng Anh theo hướng thực chất, không chỉ học để làm bài thi. Phụ huynh có thể đọc thêm bài Nên học IELTS từ lớp mấy? Lộ trình phù hợp cho học sinh THCS và THPT trong chuyên mục Góc tri thức của Minalis.

Xét học bạ hay xét điểm thi: phương thức chỉ là công cụ, không phải định hướng nghề

Năm nào cũng có nhiều phụ huynh tìm “web tìm trường đại học phù hợp với điểm học bạ”, “web tìm trường đại học phù hợp với điểm thi”, “tư vấn chọn trường đại học bằng xét điểm học bạ”. Những công cụ này có thể hữu ích, vì giúp học sinh lọc ra các trường và ngành có khả năng trúng tuyển.

Nhưng phụ huynh cần nhớ: điểm số chỉ trả lời câu hỏi “con có thể vào đâu”, chưa trả lời câu hỏi “con nên học gì”.

Một học sinh có thể đủ điểm vào nhiều ngành khác nhau. Nhưng không phải ngành nào đủ điểm cũng đáng chọn. Nếu chỉ chọn ngành vì điểm vừa khớp, hoặc chọn trường vì hệ thống gợi ý “có khả năng đỗ”, học sinh vẫn có thể rơi vào lựa chọn không phù hợp.

Điểm thi giúp con mở cửa đại học. Nhưng ngành học mới quyết định con sẽ bước vào căn phòng nào sau cánh cửa ấy.

Vì vậy, các website tìm trường theo điểm học bạ hoặc điểm thi chỉ nên được xem là công cụ tham khảo. Quyết định cuối cùng vẫn phải dựa trên năng lực, sở thích, tính cách, điều kiện gia đình, cơ hội nghề nghiệp và sự hiểu biết thật về ngành học.

Vai trò của tiếng Anh và IELTS khi chọn ngành, chọn trường đại học

Trong nhiều năm trước, phụ huynh thường nghĩ tiếng Anh chủ yếu để thi tốt nghiệp, thi đại học hoặc lấy chứng chỉ. Nhưng hiện nay, tiếng Anh đã trở thành năng lực nền tảng để học đại học và phát triển nghề nghiệp.

Dù học kinh tế, công nghệ, kỹ thuật, y dược, luật, truyền thông, du lịch hay khoa học cơ bản, sinh viên đều cần tiếp cận tài liệu tiếng Anh, giáo trình quốc tế, phần mềm, công cụ nghiên cứu, học liệu trực tuyến và môi trường làm việc có yếu tố toàn cầu.

Với học sinh THPT, IELTS không chỉ là một chứng chỉ để xét tuyển. IELTS còn rèn năng lực đọc hiểu học thuật, nghe bài giảng, viết luận, trình bày quan điểm và tư duy bằng tiếng Anh. Đây là những năng lực rất gần với môi trường đại học hiện đại. Với những học sinh đã có nền tảng và xác định rõ mục tiêu sử dụng chứng chỉ, phụ huynh có thể tìm hiểu Chương Trình Luyện Thi IELTS Chiến Lược tại Minalis. Lộ trình cần được xây dựng dựa trên trình độ đầu vào, thời gian dự kiến thi và yêu cầu thực tế của ngành, trường mà học sinh đang hướng tới.

Đặc biệt, trong bối cảnh đề thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT đang thay đổi theo hướng đánh giá năng lực thực chất hơn, việc học tiếng Anh kiểu “mẹo”, học tủ, học đối phó sẽ ngày càng kém hiệu quả. Minalis đã phân tích kỹ vấn đề này trong bài Phân tích Đề thi Tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2026: Kỷ nguyên “học mẹo – luyện đề” chính thức khép lại.

Phụ huynh có con học THPT cũng có thể đọc thêm bài Học sinh THPT Hàm Rồng, Đào Duy Từ, Nguyễn Trãi cần thay đổi cách học tiếng Anh như thế nào sau đề thi năm 2026? để hiểu vì sao tiếng Anh cần được chuẩn bị như một năng lực dài hạn, chứ không chỉ là một môn thi ngắn hạn.

Tiếng Anh tốt không thay con chọn ngành. Nhưng tiếng Anh tốt có thể mở rộng cánh cửa khi con bước vào bất kỳ ngành nào.

Với học sinh có định hướng IELTS, phụ huynh tại Hàm Rồng và các khu vực lân cận có thể tham khảo thêm bài Học sinh THPT Hàm Rồng nên học IELTS từ lớp mấy? hoặc bài Học sinh Nguyễn Trãi nên chuẩn bị IELTS như thế nào?.

Chọn trường đại học cho con gái: đừng chọn theo định kiến

Một từ khóa được nhiều phụ huynh tìm kiếm là “chọn trường đại học cho con gái”. Điều này phản ánh một nỗi lo có thật: cha mẹ muốn con gái có nghề nghiệp ổn định, môi trường học tập an toàn, công việc sau này phù hợp.

Tuy nhiên, không nên mặc định con gái chỉ nên học những ngành “nhẹ nhàng”, “ổn định”, “ít áp lực”. Cách nghĩ này có thể vô tình giới hạn cơ hội của con.

Có những học sinh nữ rất phù hợp với ngoại ngữ, giáo dục, truyền thông, luật, kinh tế, y dược. Nhưng cũng có nhiều em rất giỏi công nghệ, dữ liệu, kỹ thuật, logistics, tài chính, thiết kế, nghiên cứu khoa học, tự động hóa, vật liệu, môi trường.

Vấn đề không phải là con gái nên học ngành gì. Vấn đề là em học sinh ấy có năng lực gì, tính cách ra sao, có hứng thú với lĩnh vực nào, có sức bền học tập thế nào và gia đình có thể đồng hành ra sao.

Đừng chọn ngành cho con gái bằng nỗi sợ của người lớn. Hãy chọn bằng năng lực, phẩm chất và khát vọng thật của con.

Gợi ý cách xếp nguyện vọng đại học 2026

Sau khi đã xác định được nhóm ngành phù hợp, học sinh mới nên bắt đầu lập danh sách trường và sắp xếp nguyện vọng. Một cách đơn giản, dễ hiểu là chia nguyện vọng thành 3 nhóm: nguyện vọng mơ ước, nguyện vọng vừa sức và nguyện vọng an toàn. Graphic dưới đây sẽ giúp phụ huynh và học sinh hình dung rõ hơn cách sắp xếp.

Một cách đơn giản là chia nguyện vọng thành ba nhóm:

Nhóm 1: Nguyện vọng mơ ước
Đây là ngành và trường con rất muốn học, có thể điểm chuẩn các năm trước hơi cao hơn năng lực dự kiến. Nhóm này giúp con có cơ hội thử sức với lựa chọn tốt nhất.

Nhóm 2: Nguyện vọng vừa sức
Đây là nhóm quan trọng nhất. Ngành phù hợp, trường phù hợp, điểm chuẩn gần với năng lực của con, học phí và điều kiện học tập gia đình có thể đáp ứng.

Nhóm 3: Nguyện vọng an toàn
Đây là các lựa chọn có khả năng trúng tuyển cao hơn. Tuy nhiên, “an toàn” không có nghĩa là chọn bừa. Nguyện vọng an toàn vẫn phải là ngành con có thể học nghiêm túc và chấp nhận theo đuổi.

Một sai lầm cần tránh là xếp ngành/trường “dễ đỗ” lên trên chỉ vì sợ trượt, trong khi đó không phải lựa chọn con thật sự mong muốn. Khi xếp nguyện vọng, học sinh cần ưu tiên theo thứ tự mong muốn thật sự, sau đó mới cân nhắc mức độ an toàn.

Phụ huynh nên đồng hành với con như thế nào?

Trong mùa xét tuyển, phụ huynh không nên áp đặt, nhưng cũng không nên phó mặc hoàn toàn cho con. Học sinh lớp 12 có thể có ước mơ, nhưng chưa chắc đã đủ thông tin. Cha mẹ có kinh nghiệm sống, nhưng không phải lúc nào cũng hiểu hết thị trường nghề nghiệp mới.

Vì vậy, cách tốt nhất là đối thoại.

Thay vì hỏi: “Con định vào trường nào cho bằng bạn bè?”, hãy hỏi: “Con hiểu gì về ngành này?”
Thay vì nói: “Trường đó không có tên tuổi”, hãy cùng con tìm hiểu chương trình đào tạo, cơ hội việc làm, học phí, vị trí, đầu ra.
Thay vì ép con theo ngành cha mẹ thích, hãy giúp con phân tích điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, khả năng học tập và sức bền của mình.

Phụ huynh cũng cần chấp nhận rằng không có lựa chọn nào tuyệt đối hoàn hảo. Một ngành học có thể mở ra nhiều hướng đi khác nhau. Một trường đại học có thể không phải lựa chọn “đẹp nhất” trong mắt người ngoài, nhưng lại phù hợp với con ở thời điểm hiện tại.

Điều quan trọng là con hiểu mình đang chọn gì, vì sao chọn, cần chuẩn bị gì và phải chịu trách nhiệm với lựa chọn ấy như thế nào.

Đại học không phải đích đến cuối cùng. Đại học chỉ là một đoạn đường. Người đi đường cần năng lực, bản lĩnh và khả năng học tiếp suốt đời.

Minalis nhìn câu chuyện chọn ngành, chọn trường từ góc độ giáo dục dài hạn

Là một trung tâm tiếng Anh tại Hàm Rồng, Minalis không thay phụ huynh chọn ngành, không thay học sinh chọn trường. Nhưng từ quá trình đồng hành với học sinh tiểu học, THCS, THPT và IELTS, Minalis nhận thấy một điều rất rõ: những học sinh có nền tảng học tập tốt, tư duy học thật, khả năng tiếng Anh tốt và biết chuẩn bị sớm thường có nhiều lựa chọn hơn khi bước vào giai đoạn xét tuyển đại học.

Chọn ngành, chọn trường là việc của lớp 12. Nhưng chuẩn bị năng lực để có quyền lựa chọn không thể đợi đến lớp 12 mới bắt đầu.

Một học sinh có tiếng Anh tốt sẽ tự tin hơn khi xét tuyển bằng các phương thức có yếu tố ngoại ngữ. Một học sinh có IELTS sẽ có thêm lợi thế ở nhiều chương trình đào tạo. Một học sinh biết đọc hiểu, biết tư duy, biết tự học sẽ thích ứng tốt hơn khi vào đại học, đặc biệt ở các ngành có nhiều tài liệu tiếng Anh và thay đổi nhanh.

Vì vậy, phụ huynh không nên chỉ hỏi: “Lớp 12 con nên đăng ký trường nào?” Hãy hỏi sớm hơn:

• Con đang học tiếng Anh như thế nào?
• Con có năng lực tự học chưa?
• Con có hiểu điểm mạnh của mình không?
• Con có đang học để dùng, hay chỉ học để đối phó với bài kiểm tra?

Đó cũng là tinh thần mà Minalis theo đuổi trong các chương trình tiếng Anh và IELTS: học để dùng, học để mở rộng năng lực, học để có thêm lựa chọn trong tương lai.

Phụ huynh có thể xem thêm các bài viết trong chuyên mục Góc tri thức Minalis để cùng con chuẩn bị lộ trình học tiếng Anh và định hướng học tập dài hạn.

Kết luận: Hãy chọn ngành bằng hiểu biết, chọn trường bằng tỉnh táo, chọn tương lai bằng năng lực thật

Học sinh xét tuyển đại học 2026 không nên bắt đầu bằng câu hỏi “trường nào oách nhất”, mà nên bắt đầu bằng câu hỏi “con phù hợp với hướng nghề nào nhất”.

Chọn ngành trước không có nghĩa là xem nhẹ trường. Chọn trường sau không có nghĩa là trường không quan trọng. Điều quan trọng là phụ huynh và học sinh phải đi đúng thứ tự: hiểu con, hiểu ngành, hiểu trường, hiểu phương thức xét tuyển, rồi mới xếp nguyện vọng.

Đừng để con học vì hàng xóm. Đừng để con chọn ngành vì sĩ diện. Đừng coi thường những ngành học chỉ vì cái tên nghe không hào nhoáng. Cũng đừng chạy theo ngành hot nếu con không có năng lực và động lực để theo đuổi.

Trong một xã hội thay đổi nhanh, điều quý nhất không phải là một cái tên trường để khoe trong vài ngày, mà là năng lực thật để con đi xa trong nhiều năm.

Một lựa chọn đúng không nhất thiết làm cả làng trầm trồ. Một lựa chọn đúng là lựa chọn giúp con học được, lớn lên được, làm nghề được và sống vững vàng hơn trong tương lai.

FAQ – Câu hỏi thường gặp